ยินดีด้วยครับสำหรับคุณแม่มือใหม่ทุกคนที่เพิ่งตรวจครรภ์แล้วพบข่าวดีว่ากำลังจะมีเจ้าตัวเล็กเข้ามาเป็นสมาชิกใหม่ของครอบครัว แต่หมอเชื่อว่าความดีใจมักจะมาคู่กับความกังวลเสมอใช่ไหมครับ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเลือกทานอาหาร การใช้ชีวิต หรือแม้แต่เรื่องวัคซีนคนท้องที่หลายคนสงสัยว่าฉีดได้จริงไหม จะอันตรายต่อลูกในท้องหรือเปล่า
จริง ๆ แล้วการฉีดวัคซีนเปรียบเสมือนการสร้างเกราะคุ้มกันชั้นยอดที่ส่งผ่านจากคุณแม่ไปสู่ลูกน้อยในครรภ์เลยครับ หมอเลยอยากมาเล่าให้ฟังแบบง่าย ๆ กันว่าคนท้องฉีดวัคซีนอะไรบ้าง เพื่อให้คุณแม่ทุกคนสบายใจ และสามารถดูแลลูกน้อยได้อย่างปลอดภัยครับ
Key Takeaway
- วัคซีนคนท้องคือการสร้างภูมิคุ้มกันที่ส่งผ่านรกไปถึงลูกน้อย เพื่อปกป้องทารกในช่วง 2-3 เดือนแรกหลังคลอดที่ยังไม่สามารถรับวัคซีนเองได้
- วัคซีนที่จำเป็นต้องฉีดทุกครั้งในสตรีตั้งครรภ์คือ วัคซีนไข้หวัดใหญ่ และวัคซีนบาดทะยัก-คอตีบ-ไอกรน โดยเฉพาะในช่วงไตรมาสที่ 2 และ 3
- ควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับวัคซีนทุกชนิด และหลีกเลี่ยงวัคซีนชนิดเชื้อเป็น (Live Attenuated) ทุกชนิดในขณะที่กำลังตั้งครรภ์
สารบัญบทความ
ทำไมคุณแม่ถึงต้องฉีดวัคซีนก่อนตั้งครรภ์?
หลายคนอาจจะสงสัยว่าทำไมหมอถึงเน้นเรื่องการตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ และการฉีดวัคซีนตั้งแต่ตอนนั้น นั่นเป็นเพราะว่ามีโรคบางอย่างที่ถ้าคุณแม่เป็นระหว่างตั้งครรภ์แล้วจะอันตรายมากครับ เช่น หัดเยอรมัน ที่อาจทำให้ทารกในครรภ์พิการได้
แต่เจ้าวัคซีนพวกนี้ดันเป็นชนิด ‘เชื้อเป็น’ (Live Attenuated) ที่เราห้ามฉีดตอนท้องพอดี ดังนั้นการเตรียมภูมิคุ้มกันให้พร้อมตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงเป็นทางออกที่ดีที่ช่วยให้คุณแม่ไม่ต้องมานั่งกังวลในภายหลังครับ การมีระดับแอนติบอดี (Antibody) ที่สูงตั้งแต่วันแรกที่เริ่มตั้งครรภ์จะช่วยคุ้มครองตัวคุณแม่เอง และส่งผลดีต่อการเจริญเติบโตของทารกในครรภ์ได้อย่างครอบคลุมครับ
วัคซีนคนท้องระหว่างตั้งครรภ์ มีอะไรบ้าง?
เมื่อคุณแม่ก้าวเข้าสู่กระบวนการฝากครรภ์อย่างเป็นทางการ สิ่งหนึ่งที่คุณแม่จะต้องเจอคือการวางแผนฉีดวัคซีนครับ หมอขอบอกเลยว่าแต่ละเข็มที่ฉีดไปคือความคุ้มครองที่ลูกจะได้รับตั้งแต่อยู่ในท้องครับ โดยทั่วไปหมอจะแนะนำให้ฉีดในช่วงที่อายุครรภ์เหมาะสม เพื่อให้ภูมิคุ้มกันส่งผ่านรก (Placenta) ไปยังลูกได้ดีครับ มาดูกันครับว่าคนท้องต้องฉีดวัคซีนอะไรบ้าง
วัคซีนไอกรน (aP)
โรคไอกรน (Pertussis) ในเด็กแรกเกิดอันตรายมากครับ เพราะเด็กจะไออย่างรุนแรงจนหายใจไม่ออก และอาจหยุดหายใจได้เลย การฉีดวัคซีนไอกรนคนท้องจึงสำคัญมากครับ หมอมักจะแนะนำให้ฉีดในช่วงอายุครรภ์ประมาณ 27-36 สัปดาห์ เพราะเป็นช่วงที่ระดับภูมิคุ้มกันจะส่งผ่านไปยังลูกได้สูง เพื่อให้ลูกมีภูมิคุ้มกันรอไว้ตั้งแต่วันแรกที่ลืมตาดูโลกครับ
สำหรับคุณแม่ที่กังวลว่าค่าใช้จ่ายวัคซีนไอกรนคนท้องราคาเท่าไหร่ หรือต้องจ่ายเพิ่มไหม หมอแนะนำให้ลองเช็กกับสถานพยาบาลที่รับบริการได้เลยครับ เพราะปัจจุบันมีแพ็กเกจที่ดูแลเรื่องนี้ไว้อย่างครอบคลุม โดยราคาจะอยู่ในช่วงประมาณ 400-700 บาทครับ
วัคซีนไข้หวัดใหญ่ (Influenza Vaccine)
ไข้หวัดใหญ่ไม่ใช่แค่ไข้หวัดธรรมดาสำหรับคนท้องนะครับ เพราะถ้าเป็นขึ้นมา โอกาสที่จะมีภาวะแทรกซ้อนอย่างปอดอักเสบจนต้องเข้าไอซียูนั้นสูงกว่าคนทั่วไปมากครับ วัคซีนคนท้องชนิดนี้ฉีดได้ทุกไตรมาส แต่ส่วนใหญ่หมอจะแนะนำให้ฉีดหลังนับอายุครรภ์ได้ 3-4 เดือนขึ้นไปครับ
วัคซีนไข้หวัดใหญ่จะช่วยลดความเสี่ยงการแท้ง หรือการคลอดก่อนกำหนดได้ดีมากครับ และแน่นอนว่าภูมิคุ้มกันนี้ก็จะส่งถึงลูกน้อยเพื่อป้องกันไข้หวัดใหญ่ในช่วง 6 เดือนแรกหลังคลอด ที่น้องยังฉีดวัคซีนเองไม่ได้ด้วยครับ
วัคซีนคอตีบ บาดทะยัก
คำถามที่พบบ่อยคือ วัคซีนบาดทะยักคนท้อง ฉีดตอนไหน? คำตอบคือมักจะเริ่มฉีดเมื่ออายุครรภ์มากกว่า 12-14 สัปดาห์ หรือตามประวัติการฉีดวัคซีนเดิมของคุณแม่ครับ เพราะบาดทะยัก (Tetanus) ในเด็กแรกเกิดอาจเกิดจากการติดเชื้อทางสายสะดือได้
การฉีดวัคซีนคนท้องชนิดนี้จะช่วยป้องกันโรคคอตีบ (Diphtheria) ไปในตัวด้วย ซึ่งปัจจุบันเรามักฉีดรวมเป็นเข็มเดียวกับไอกรน เพื่อให้คุณแม่ไม่ต้องเจ็บตัวหลายครั้ง และได้รับภูมิคุ้มกันที่ครบถ้วนครับ
วัคซีนโรค RSV
น้องใหม่ในวงการวัคซีนคนท้องคือ วัคซีนป้องกันเชื้อ RSV (Respiratory Syncytial Virus) ครับ เชื้อชนิดนี้เป็นสาเหตุทำให้ทารกเข้าโรงพยาบาลกันเยอะมาก ๆ เพราะปอดอักเสบและหายใจลำบาก ปัจจุบันมีการพัฒนาวัคซีน RSV สำหรับฉีดในคุณแม่ตั้งครรภ์ช่วง 24-36 สัปดาห์ เพื่อให้ร่างกายคุณแม่สร้างภูมิคุ้มกันส่งผ่านไปให้ทารก ช่วยป้องกันลูกน้อยตอนแรกเกิดไม่ให้ป่วยหนักจาก RSV ซึ่งเป็นช่วงที่ยังไม่มีภูมิคุ้มกันครับ
วัคซีนป้องกัน COVID-19
ในยุคนี้เราคงเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องพูดถึง COVID-19 ครับ คุณแม่ตั้งครรภ์ถือเป็นกลุ่มเสี่ยงสูงที่หากติดเชื้อแล้วอาจมีอาการรุนแรงได้ วัคซีนป้องกัน COVID-19 ชนิด mRNA สามารถฉีดได้หลังอายุครรภ์ 12 สัปดาห์ขึ้นไปครับ ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงการเสียชีวิตและความรุนแรงของโรคได้อย่างดี โดยไม่ทำให้เกิดอันตรายต่อทารกในครรภ์ครับ
ก่อนเตรียมตัวเป็นคุณแม่ ควรฉีดอะไรบ้าง?
ถ้าใครกำลังวางแผนจะมีลูกหรือตรวจครรภ์ 2 ขีดมาแน่นอนแล้ว หมอแนะนำให้เข้ามาปรึกษาแพทย์ที่คลินิกก่อนเพื่อทำการนับอายุครรภ์ ตรวจอัลตราซาวนด์ และเตรียมร่างกายให้พร้อมครับ การฉีดวัคซีนคนท้องก่อนเริ่มตั้งครรภ์จะช่วยให้เราใช้ชีวิตช่วง 9 เดือนได้อย่างสบายใจ ไม่ต้องมานั่งพะวงเรื่องโรคติดต่อต่าง ๆ ครับ
วัคซีนไวรัสตับอักเสบ A และ B
ไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B) สามารถถ่ายทอดจากแม่สู่ลูกได้ระหว่างคลอดครับ หากคุณแม่มีการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี ลูกจะมีโอกาสเป็นพาหะไวรัสตับอักเสบบีไปตลอดชีวิต และเสี่ยงเป็นมะเร็งตับในอนาคตได้ หมอจึงแนะนำให้ตรวจเลือดและฉีดวัคซีนให้ครบก่อนตั้งครรภ์ครับ
ส่วนไวรัสตับอักเสบเอ (Hepatitis A) ก็สำคัญไม่แพ้กัน สามารถฉีดได้ตามคำแนะนำของแพทย์ เพราะจะช่วยลดความเสี่ยงการติดเชื้อที่อาจส่งผลต่อสุขภาพโดยรวมของคุณแม่ได้ครับ
วัคซีนโรคมะเร็งปากมดลูก (HPV)
วัคซีน HPV (Human Papillomavirus) ควรฉีดให้ครบก่อนตั้งครรภ์ครับ เพราะเมื่อตั้งครรภ์แล้วเราจะไม่แนะนำให้ฉีดต่อจนกว่าจะคลอด การป้องกันมะเร็งปากมดลูกไว้ก่อนจะช่วยให้คุณแม่มีสุขภาพที่แข็งแรงพร้อมดูแลเจ้าตัวเล็กในระยะยาวครับ
วัคซีนโรคอีสุกอีใส
อีสุกอีใส (Varicella) ฟังดูเหมือนโรคเด็ก ๆ ใช่ไหมครับ? แต่ถ้าคุณแม่มาเป็นตอนท้องนี่เรื่องใหญ่เลยครับ เพราะอาจทำให้ทารกในครรภ์มีความพิการแต่กำเนิด หรือเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงต่อตัวแม่เองได้ วัคซีนตัวนี้ต้องฉีด 2 เข็มห่างกัน 1 เดือน และต้องเว้นระยะก่อนตั้งครรภ์อย่างน้อย 2 เดือนครับ ดังนั้นต้องวางแผนกันดี ๆ นะครับ
วัคซีนป้องกันหัด คางทูม หัดเยอรมัน
วัคซีน MMR (Measles, Mumps, Rubella) เป็นอีกชนิดที่ต้องฉีดก่อนท้องและห้ามฉีดตอนท้องครับ โดยเฉพาะหัดเยอรมันที่ถ้าเป็นตอนท้องช่วงแรก ๆ โอกาสที่ลูกจะพิการ หัวใจผิดปกติ หรือตาบอดนั้นสูงมากครับ หมอจะเน้นย้ำเรื่องนี้เสมอเวลาที่มีคนไข้มาปรึกษาเรื่องการเตรียมตัวก่อนมีบุตรครับ
ข้อควรรู้ก่อนฉีดวัคซีนในคุณแม่ตั้งครรภ์มีอะไรบ้าง?
การจะเลือกไปฉีดวัคซีนเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์อาจเป็นทางเลือกไม่เหมาะสมครับ หมอมีข้อแนะนำเล็กน้อยเพื่อให้การฉีดวัคซีนคนท้องของคุณแม่เป็นไปอย่างถูกต้อง ดังนี้
- ก่อนฉีดวัคซีนควรปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้ง เพื่อประเมินอายุครรภ์และความเสี่ยงของแต่ละบุคคลครับ
- สังเกตอาการหลังฉีด ปกติอาจมีไข้ต่ำ ๆ หรือปวดบริเวณที่ฉีดได้ ซึ่งเป็นเรื่องปกติที่ร่างกายกำลังสร้างภูมิครับ คุณแม่สามารถทานยาพาราเซตามอลได้ตามคำแนะนำของแพทย์ครับ
- แจ้งประวัติแพ้ยาหรือวัคซีน กรณีที่คุณแม่เคยมีประวัติแพ้ยาหรือสารบางอย่าง ต้องรีบแจ้งแพทย์ เนื่องจากวัคซีนบางชนิดห้ามฉีดในผู้ที่เคยมีประวัติแพ้ยาหรือสารบางชนิดครับ
- หลีกเลี่ยงวัคซีนชนิดเชื้อเป็น เช่น วัคซีนไข้เลือดออก วัคซีนหัดเยอรมัน ในขณะที่กำลังตั้งครรภ์อยู่ครับ
วัคซีนคนท้อง ปัจจัยสำคัญสำหรับคุณแม่ที่หมออยากให้เข้าใจ
วัคซีนคนท้องไม่ใช่สิ่งที่น่ากลัวเลยครับ แต่มันคือความรักและความปรารถนาดีอย่างแรกที่คุณแม่มอบให้ลูกน้อยได้ตั้งแต่อยู่ในครรภ์ การทราบข้อมูลว่าคนท้องฉีดวัคซีนอะไรบ้างนั้นจะช่วยลดความเสี่ยงของโรคอันตรายต่าง ๆ ได้อย่างครอบคลุม และทำให้คุณแม่ใช้ชีวิตช่วงตั้งครรภ์ได้อย่างมีความสุข ไม่ต้องมานั่งกังวลเวลาที่มีคนรอบข้างป่วยหรือมีการระบาดของโรคต่าง ๆ ครับ
หากคุณแม่คนไหนยังมีข้อสงสัย หรืออยากให้หมอช่วยวางแผน ต้องการจัดตารางวัคซีนหญิงตั้งครรภ์ รวมถึงการใช้บริการฝากครรภ์ที่ดูแลโดยทีมแพทย์อย่างใกล้ชิด สามารถมาปรึกษาหมอได้ที่ ธนวรรธน์ คลินิก นะครับ หมอและทีมบุคลากรพร้อมจะดูแลคุณแม่และเจ้าตัวเล็กให้เติบโตอย่างแข็งแรง ดูแลให้ปลอดภัยตลอดการเดินทางที่แสนพิเศษนี้ครับ เพราะสุขภาพของคุณแม่และลูกคือหัวใจสำคัญของพวกเราครับ
ช่องทางการติดต่อ Thanawat Clinic :
- Facebook : Thanawat Clinic
- Line : @thanawatclinic
- สาขาห้วยขวาง-รัชดา Tel : 095-056-6446
- สาขาศรีนครินทร์ Tel : 095-556-9874
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
หากไม่ได้ฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีก่อนตั้งครรภ์ เป็นอะไรไหม?
หากยังไม่ได้ฉีด หมอจะทำการตรวจคัดกรองเชื้อและภูมิคุ้มกันให้ตอนฝากครรภ์ครับ หากคุณแม่มีความเสี่ยงสูง หมอก็อาจพิจารณาฉีดวัคซีนให้ระหว่างตั้งครรภ์ได้ ซึ่งวัคซีนคนท้องชนิดนี้ไม่อันตรายต่อทารกในครรภ์ครับ แต่ถ้าจะให้ดีกว่าคือการมีภูมิคุ้มกันก่อนเริ่มตั้งครรภ์จะดีที่สุดครับ
ฉีดวัคซีนคนท้อง เริ่มฉีดตอนกี่เดือน?
โดยทั่วไปวัคซีนคนท้องส่วนใหญ่ เช่น ไข้หวัดใหญ่ จะเริ่มฉีดได้หลังอายุครรภ์ 12-16 สัปดาห์เป็นต้นไปครับ ส่วนวัคซีนไอกรนและ RSV จะฉีดในช่วงไตรมาสที่ 3 เพื่อเน้นการส่งผ่านภูมิคุ้มกันไปสู่ลูกน้อยในช่วงก่อนคลอดครับ
ฉีดวัคซีนคนท้อง ราคาเท่าไร?
ราคาวัคซีนจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับชนิดของวัคซีนและอัตราค่าบริการของแต่ละสถานพยาบาลครับ แต่โดยเฉลี่ยราคาต่อเข็มจะไม่สูงมากเมื่อเทียบกับความคุ้มครองที่ลูกจะได้รับครับ หากคุณแม่กังวลเรื่องค่าใช้จ่ายวัคซีนต่าง ๆ เช่น วัคซีนไอกรนคนท้อง ราคาเท่าไหร่หรือกลัวว่าจะสูงเกินไป สามารถสอบถามเจ้าหน้าที่เพื่อวางแผนงบประมาณไว้ก่อนได้เลยครับ
References
Vaccine Recommendations Before, During, and After Pregnancy. (2024, June 23). Centers for Disease Control and Prevention. https://www.cdc.gov/vaccines-pregnancy/recommended-vaccines/index.html
Vaccinations in pregnancy. (2023, January 18). NHS. https://www.nhs.uk/pregnancy/keeping-well/vaccinations/
Vaccines for Pregnant Women. (2025, January 21). HHS. https://www.hhs.gov/immunization/who-and-when/pregnant/index.html
Vaccine recommendations for pregnant women – a guide for health professionals. (2025, February 3). National Centre for Immunisation Research and Surveillance. https://ncirs.org.au/vaccine-recommendations-pregnant-women-guide-health-professionals
